A4 Presentatie: EMDR als onderdeel forensische behandeling van ernstig gewelddadig gedrag: vreemde eend in de bijt?

Herman Veerbeek

Op ernstig geweld, zeker met fatale afloop, wordt door de maatschappij doorgaans geschokt gereageerd en is het resultaat van berechting vooral ďleedtoevoegingĒ in de vorm van lange gevangenisstraffen. De behandeling in de gevangenis of op een forensische polikliniek staat overwegend in het teken van het nemen van verantwoording voor het gewelddadig gedrag en het aanleren van agressieregulatievaardigheden. Wanneer de cliŽnt zich als slachtoffer opstelt, roept dit bij de therapeut irritatie op; de cliŽnt merkt dit, neemt nog meer afstand van de therapeut, hetgeen vervolgens weer machteloosheid, veroordeling en boosheid oproept bij de therapeut. De cliŽnt als slachtoffer is taboe. In dat licht wordt door collegaís weleens met de nodige scepsis aangekeken tegen EMDR-behandeling van cliŽnten met ernstig gewelddadig gedrag.
In deze workshop komen allereerst de vooroordelen van de therapeut zelf tegen de cliŽnt en de vooroordelen van de collegaís tegen traumaverwerking bij ernstig gewelddadige cliŽnten aan bod. Deze vooroordelen staan goede diagnostiek en een goede therapeutische relatie in de weg. Gepropageerd wordt om ďneutraalĒ en grondig onderzoek te doen, net als bij een vliegtuigcrash. Aan de hand van casuÔstiek komen enkele sleutelvragen aan bod, die in het zoekproces en de casusconceptualisatie van groot belang zijn.
Wanneer onverwerkte ervaringen vanuit het verleden een rol spelen bij (de mate van) agressie, zullen deze ervaringen middels EMDR bewerkt dienen te worden. Hoe groter de vroeger ervaren machteloosheid en vernedering, hoe groter de kans dat de huidig ervaren agressieve lading niet zal verminderen met uitsluitend agressieregulatietherapie. GeÔllustreerd wordt hoe EMDR, al of niet met recripting als CI, daarnaast een rol kan spelen bij actuele wraak-drang en wraakgedachten. Videomateriaal wordt ter illustratie gebruikt.
Stil wordt gestaan bij de waarde van het inoefenen van de veilige plek en hoe agitatie in en buiten de therapiezitting hierdoor snel kan verminderen.
Tot slot zal worden ingegaan op het experimenteel gebruik van EMDR als hulpmiddel bij delictanalyse Ė en delictverwerking, onder meer bij een cliŽnt die zijn kind ombracht. Bij huiselijk geweld is meer dan eens sprake van een lange opmaat tot het delict, waarbij een opstapeling van door de cliŽnt als vernedering ervaren incidenten (waarbij al of niet vroegere ervaringen worden getriggerd) kan leiden tot excessief en soms fataal geweld. Het middels EMDR ďlinksomĒ bewerken van deze ďopmaatĒ-ervaringen, gevolgd door het middels EMDR doorwerken van het delict zelf, kunnen leiden tot het werkelijk voelen en nemen van de eigen verantwoordelijkheid, bieden een heldere inkijk in de emotionele dynamiek van de cliŽnt ten tijde van het plegen van het delict en bieden derhalve belangrijke aangrijpingspunten voor een gedetailleerd terugvalpreventieplan.

Personalia

Herman Veerbeek
Herman Veerbeek, GZ-psycholoog, EMDR practitioner en cognitief gedragstherapeut, is werkzaam bij de forensisch psychiatrische polikliniek de Waag te Den Haag en Rotterdam. Vanuit de Haagse poli werkt hij anderhalve dag in de week in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum van de Scheveningse gevangenis, waar hij met name cliŽnten behandelt die een lange gevangenisstraf uitzitten in verband met van een levensdelict.

Harriet Freezersingel 4
2331SC Leiden
Mobiel: 0621817102, werk: 070-3115890
Herman.veerbeek@kpnplanet.nl